Okazuje się, że stres jest bardzo częstą przyczyną nieobecności w pracy. Brytyjska organizacja rządowa Health and Safety Executive szacuje, że aż ok. 45 proc. nieobecności pracowników może być spowodowanych właśnie stresem związanym z pracą. Według wielu ekspertów, w tym firmy doradztwa personalnego People, odpowiada on nawet za ok. 60 proc. nieobecności.

Co ważne, w Europie stres zajmuje drugie miejsce, po zaburzeniach układu mięśniowo-szkieletowego, wśród najczęściej zgłaszanych problemów zdrowotnych związanych z pracą zawodową.

Każdego dnia obserwujemy, że stres może być dla pracowników motywujący, ale również działać destrukcyjnie i negatywnie wpływać na ich zdrowie psychiczne i fizyczne. Każdego dnia z powodu stresu firmy osiągają sukcesy lub tracą miliony – mówi Joanna Michalska, CEO w IZS. Jak dodaje, przez wielu to zjawisko nadal jest bagatelizowane i niedoceniane. Dlatego też postanowiliśmy o to zapytać.

I Ogólnopolskie Badanie „Stres w miejscu pracy” kierowane było do pracowników. Udział w nim polegał na wypełnieniu ankiety. Mógł to zrobić każdy, kto był zatrudniony w oparciu o umowę o pracę, zlecenie, dzieło, kontrakt managerski czy też w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej.

Zróżnicowana próbka respondentów

Badanie wzbudziło znaczne zainteresowanie. Ankietę wypełniło 279 osób. Profil respondentów jest bardzo zróżnicowany, zarówno pod względem wieku, rodzaju stanowiska, wielkości i kapitału firmy. Dzięki temu możemy wyciągać generalne wnioski dotyczące stresu w pracy w organizacjach funkcjonujących w Polsce.

Tabela. 1. Respondenci badania pod względem wielkości firmy, w której pracują

Odpowiedź % Liczba odp.
do 20 pracowników 14,70% 41
do 50 pracowników 11,11% 31
do 100 pracowników 10,04% 28
do 200 pracowników 9,32% 26
do 500 pracowników 17,20% 48
do 1000 pracowników 8,60% 24
powyżej 1000 pracowników 29,03% 81

Co nas stresuje w pracy najbardziej? Terminy, wysoka odpowiedzialność i… wysokie oczekiwania własne

Wykres 1. Stresory w pracy

Zbadaliśmy cały szereg czynników, które mogą wywoływać stres w pracy. Okazuje się, że najbardziej stresują nas terminy, wysoka odpowiedzialność i wysokie oczekiwania własne(!). Na pytanie „czynnikiem stresującym w mojej pracy jest…” 84% badanych wskazało „deadline’y” jako stresor, 69% wskazało wysoką odpowiedzialność, a 68% (i to jest ciekawy wynik – wysokie oczekiwania własne. Wynika z tego, że sami sobie stawiany wysokie poprzeczki, ale rozbudowane ambicje zwrotnie uderzają nas w postaci stresu w pracy.

Inne czynniki, wskazywane często jako stresujące to:

  • Zakłócenia w pracy (61%)
  • Niedostatek informacji (61%)
  • Wydłużony czas pracy (49%)
  • Brak wsparcia ze strony przełożonych (53%).

A zatem są to czynniki typowo organizacyjne, które utrudniają nam życie w pracy, ale wydaje się, że wielu z nas już się do nich przyzwyczaiło.

Co nam pomaga w pracy? Planowanie pracy i pozytywne myślenie

Wykres 2. W pracy pomaga mi…

W pracy doceniamy te czynniki, na które mamy wpływ. Na pytanie „w pracy pomaga mi…” 95 % badanych wskazało „właściwe planowanie pracy”, ale również ważne okazuje się:

  • Jasny podział obowiązków (79%)
  • Dostępność nowoczesnego wyposażenie i know how (81%)
  • Wsparcie ze strony przełożonych (75%)
  • Rozmowy ze współpracownikami o problemach w pracy (75%)
  • Pozytywne myślenie (90%!)
  • Krótkie przerwy dla zregenerowania sił (78%)
  • Oferta/świadczenia ze strony Firmy (54%)

Wynika z tego, że w pracy liczymy w pierwszej kolejności na siebie (zaplanowanie sobie pracy i pozytywne myślenie), w dalszej kolejności narzędzia pracy i rozmowy, które pozwalają nam uwolnić stres na zewnątrz.

Co nam pomaga radzić sobie ze stresem? Wsparcie od rodziny. Mało czasu na sport.

Wykres 3. Radzę sobie ze stresem, ponieważ….

W efektywnym radzeniu sobie ze stresem pomaga nam przede wszystkim wsparcie od rodziny i przyjaciół (84%) i, ponownie tu się pojawiające, dobre planowanie pracy (86%). Niestety większość z nas wciąż nie ma czasu na utrzymywanie dobrej kondycji i sport, co jest kluczowym czynnikiem w długofalowym radzeniu sobie z sytuacjami stresującymi. Jedynie 48% badanych znajduje na to czas. Jeszcze mniej, bo tylko 43% znajduje czas na rozrywkę.

Z dobrych wiadomości: tylko 5% respondentów odreagowuje swój stres na podwładnych i współpracownikach. Ale pamiętajmy, że to tylko poziom deklaracji. W rzeczywistości prawdopodobnie jest nieco gorzej.

Na ile jesteśmy zadowoleni z pracy?

Wykres 4. Satysfakcja z pracy

Generalnie jesteśmy zadowoleni z rezultatów i jakości swojej pracy (odpowiednio 83% i 82% odpowiedziało tak lub raczej tak), ale już nie tak bardzo dumni z firmy, w której pracujemy (60% twierdzących odpowiedzi). Po raz kolejny okazuje się, że jesteśmy bardziej zadowoleni z tego, na co mamy bardziej bezpośredni wpływ (nasza praca vs. organizacja w której pracujemy). Jest to ciekawa prawidłowość znajdująca odzwierciedlenie także w badaniach innych sfer życia Polaków – wyżej cenimy, to co jest bliżej (np. wyżej oceniamy pracę samorządów niż posłów).

W badaniu zaobserwowaliśmy wysoką odwrotną korelację między stresem a zadowoleniem z pracy. Innymi słowy stres znacząco obniża satysfakcję z pracy.

Work – life balance – nie jest dobrze

Wykres 5. Ocena poziomu równowagi między życiem zawodowym a osobistym

Aż 33 % respondentów często musi zabierać pracę do domu, a ponad połowa nie ma dość czasu dla rodziny i przyjaciół. 71% nie ma czasu realizację swoich zainteresowań. Są to bardzo wysokie wskaźniki, świadczące o tym, że mamy dużą trudność w zachowaniu równowagi między życiem zawodowym a osobistym, a w związku z tym jesteśmy bardziej narażeni na długotrwałe oddziaływanie stresu i trudniej nam sobie z nim radzić. Obszar ten stanowi duże pole do popisu dla pracodawców w sferze planowania i organizowania pracy.

Co z tym mobbingiem?

Wykres 5. Czy czuje się Pan/Pani ofiarą mobbingu w swoim miejscu pracy?

 Bardzo niepokojącym wynikiem naszego badania jest rozkład wyników w odpowiedzi na pytanie: „Czy czuje się Pan/Pani ofiarą mobbingu w swoim miejscu pracy?”. Aż 21% odpowiedziało twierdząco, co według nas, jest bardzo wysokim rezultatem, bowiem mobbing łączy się ze na ogół ze skrajnie wysokim poziomem stresu.

Komentarze

Respondenci dzielili się również licznymi osobistymi komentarzami w naszym badaniu. Wiele wypowiedzi miało przemyślany, ale i emocjonalny charakter, co świadczy o tym jak problem stresu w pracy jest ważny dla pracowników.

Zwracano uwagę na destruktywny wpływ stresu na funkcjonowanie zawodowe, ale z drugiej strony wielu badanych wskazywało na mobilizujący aspekt stresu.

Podkreślano również istotność równowagi między życiem zawodowym a osobistym oraz wsparcia z zewnątrz w radzeniu sobie ze stresem.

Oto kilka przykładowych wypowiedzi.

„Jeżeli doprowadzimy do zachwiania proporcji pomiędzy pracą-rodziną i czasem własnym to najszybsza droga do wypalenia zawodowego, szybkiego stresu w miejscu pracy, ale także w domu ze względu na brak możliwości regeneracji.”

„Niestety nadmiar stresu, brak dodatkowych świadczeń, niskie wynagrodzenie powodują, że coraz trudniej poradzić sobie z nim. Zwykle, gdy mam urlop pierwszy tydzień przeznaczam na odreagowanie, a dopiero potem mogę zacząć odpoczywać. Chyba najtrudniejsze jest to, że nie ma granicy pomiędzy pracą a życiem prywatnym. Nie mogę po wyjściu z pracy zająć się swoim prywatnym życiem”.

„Uważam że stres w moim miejscu pracy można zredukować przez większą pracę zespołową, prawidłowy i klarowany podział obowiązków. Przede wszystkim jednak należy zapewnić wsparcie pracownika przez przełożonych i ich zaangażowanie w sytuacje wywołujące stres poprzez ich redukcję.”

Główne wnioski

  1. Główne czynniki stresujące to terminy, wysoka odpowiedzialność i wysokie oczekiwania własne.
  2. Warto walczyć ze stresem w środowisku pracy, ponieważ wydatnie obniża satysfakcję z pracy.
  3. Wyższy poziom autonomii, możności planowania i organizowania sobie pracy obniża poziom stresu. Im większy wpływ mamy na sposób wykonywania zadań, tym bardziej jesteśmy z nich zadowoleni – i stają się one mniej stresujące.
  4. Niepokojący poziom zagrożenia mobbingiem.
  5. Wysoka rola równowagi między życiem zawodowym a osobistym w długofalowym radzeniu sobie ze stresem (work-life balance). Mamy za mało czasu dla siebie (sport, rozrywka).
  6. Pewien (ograniczony) poziom stresu potrafimy dostrzec jako pozytyw.
  7. Duże zainteresowanie badaniem i problematyką stresu w pracy wśród respondentów.